معرفي
شهرستان آق قلا
آق قلا
اين شهرستان با مساحت 1762 كيلومتر مربعي خود در 16 كيلومتري شمال گرگان و در كنار
رود خانه گرگانرود واقع است . حدود هزار سال قبل ، آن را اسپي دژ يا دژ سفيد مي
ناميدند. در دوراني ، مبارك آباد ، سپس در حكومت پهلوي، پهلوي دژ نام گرفت و سر
انجام به آق قلا تغيير نام يافت. بناي اوليه قلعة مبارك آباد را منسوب به شاه
تهماسب اول دانسته اند. او براي حفاظت از استرآباد ، گرگان كنوني ، اين قلعه را
ساخت . قلعه مبارك آباد، دو دروازه آجري ودري آهنين و محكم داشت كه يكي رو به شمال
و ديگري رو به جنوب بود. در قسمت شرق و غرب قلعه نيز خندق هايي ساخته بودند كه محل
اقامت حسينقلي خان جهانسوز، برادر آقامحمد خان ، سر سلسله قاجار بود. در داخل قلعه
و چهارگوشه آن نيز برج هاي محكمي قرار داشت كه در هر يك از آنها يك عراده توپ
گذاشته بودند . اين قلعه در زمان ناصرالدين شاه نيز آباد بود، اما پس از آن تاريخ
به بعد با مهاجرت تدريجي قاجارها آن دژ محكم متروكه شد و مخروبه گرديد. پس از آن
كم كم تركمن ها جاي .ايل قاجار را گرفتند.
منطقه آق قلا به دليل داشتن شرايط مطلوب و جمعيت زياد ، در سال 1379 به شهرستان
تبديل گرديد و جمعيت كنوني آن 120729 نفر مي باشد . از بخش هاي اين شهرستان مي
توان به بخش جديد وشمگير به مركزيت انبارالوم اشاره كرد . از ديدني هاي آق قلا ،
پل باستاني دوره صفويه و پنجشنبه بازار اين شهر اشاره كرد ، كه در اين بازار محلي
و ديدني ، مردم از هر قشر و صنفي كالاهاي .خود را عرضه مي كنند كه در اين ميان
عرضه صنايع دستي تركمن مانند قالي ، قاليچه و پشتي هاي زيبا از همه ديدني تر است
پل تاريخي آق قلا
نماد تاريخي- فرهنگي شهر آق قلا پلي باستاني، يادگاري از عهد صفويه است. اين پل
داراي چهار دهنه به عرض 6 متر و به ارتفاع 10 متر و پنج ستون شش ضلعي قطور مي باشد
و طول تقريبي آن 70 متر و عرض پل بدون قطر جان پناه بين 4/20 الي 4/40 متر است و
ارتفاع پل در بلندترين نقطه 15/30 مي باشد . شيب سطح روي پل ، حفاظت هاي دو طرف
ساختمان شكيل وزيباي پايه .آجري آن از جمله اختصاصات اين پل مي باشد
.قبلا در اطراف پل صفويه برج هاي ديدباني نيز برقرار بوده است . در حال حاضر براي
حفظ اين ميراث گرانبها فقط جهت عبور پياده مورد استفاده قرار مي گيرد
قزل آلانگ
قزل آلانگ به معناي برجستگي ممتد سرخ رنگ مي باشد . اين ديوار مانند خطي سرخ رنگ
در دل صحراي تركمن كشيده شده است. باستان شناسان بناي آن را در زمان ساسانيان و
قبل از ميلاد مسيح مي دانند . طول آن در حدود 155 كيلومتر است و از شرق به غرب
كشيده شده كه طويل ترين ديوار جهان پس از ديوار چين است و همانند ديوار چين براي
جلوگيري از حملات اقوام شمال آسيا (هونها) بنا گرديده است. در حدود 2300 سال پيش
با حمله اسكندر مقدوني وبه دستور وي اين ديوار ويران گشت. قسمت هاي بسياري از اين
ميراث گرانبها به دستور رضا شاه جهت ساخت .شهرها وسياست اسكان عشاير تركمن تخريب
گرديد .بقاياي اين ديوار در 10 كيلومتري شمال آق قلا نمايان است ،اين ديوار به نام
ديوار اسكندر و انوشيروان نيز معروف است
پنجشنبه بازار آق قلا
پنجشنبه بازار آق قلا در سراسر استان هاي گلستان ومازندران منحصر به فرد بوده و
معروفيت خاصي دارد . مردم و تجار هر هفته براي خريد و فروش به اين شهرستان آمده و
كالا هاي خودرا عرضه مي نمايند و ساكنان بومي نيز با عرضه صنايع دستي همچون قالي ،
قاليچه و گليم هاي رنگارنگ كه با دست هاي هنرمند زنان اين بلاد با زيبايي خاصي
بافته شدند بر رونق اين بازار مي .افزايند
قالي و قاليچه تركمن
نقوش زيباي قالي تركمن از اصيل ترين ومشهورترين طرح هاي هندسي مي باشد اين طرح ها
از تغيير و تحول محيط زندگي و مهاجرت ، اعمال قدرت ، پيروزي در جنگ و توجه به رزق
وروزي .دهنده اين جهان سرچشمه گرفته است . قالي وقاليچه تركمن داراي گره فارسي باف
و يك پود مي باشد و معمولا در روي دستگاه افقي بافته مي شود
نمد تركمن
.نمد تركمن به كچه معروف است و حاصل تلاش موزون و حركات يكنواخت دست نمد مالان مي
باشد . نمد ها داراي نقوشي مانند قوچ ، شاخ قوچ و عقرب زرد است
پلاس (گليم) تركمن وپشتي تركمني
.پلاس تركمن در واقع قالي هاي بدون پرز و فرش هاي گره داري مي باشند كه نقشه هاي
اغلب آنها تكراري از گل هاي كوچك در رنگ هاي سرمه اي ، شيري ، سرخ ، سفيد وشتري مي
باشند
(سوزن دوزي (سياه دوزي تركمن
هنر دست سوزن دوز تركمن آن است كه نخ هاي ابريشمي (نومك) را به صورت زنجيره هايي
متصل وبا ظرا فت در كنار هم شكل دهد از اين نوع دوخت در كلاه مخصوص مردان (بوريك)
و كلاه .مخصوص زنان (آلدانقي) استفاده مي شود . ساير صنايع دستي شامل دستمال ،
روميزي ، روسري تركمني ، زيور آلات و معرق كاري روي چوب است
اماكن ديدني
اماكن ديدني و گردشگري اين شهرستان شامل گل فشان هاي قارني ياريق – نفتليچه و
اينچه مي باشد . همچنين سد زيباي وشمگير وتالاب هاي بين المللي آلاگل و آلما گل و
بازارچه مرزي اينچه برون در شمال اين شهرستان مي باشد . بازارچه مرزي دايان بازار
، همانند بازارچه مرزي اينچه برون محصولات متنوع كشورهاي آسيايي را كه از مركز
تركمنستان وارد مي شود ، با نازلترين قيمت در .آن به فروش مي رسد و در مركز شهر
قرار دارد
تهيه شده توسط:
مهندس علي آرخي
